مقبره "عمرعبدالله بن محمد بن گورکانی" از زهاد و صلحای قرن هشتم هجری ، در قسمت زیرین این بنا قرار گرفته به جز سنگ قبرمنصوب به او ، اطلاعات دیگری از وی در دست نیست . اما مردم بومی این منطقه براینعقیده هستند که منارجنبان به احترام این عارف بر روی مقبره اش احداث شده است.
با وفات شیخ زاهد در ذیحجه سال 716 هجری قمری ، این بنا که در آغاز تنها ایوانیبوده است ، ساخته شد و بعدها دو مناره معروف منارجنبان را به ساختمان آن افزودند . بنابراین بی شک ساختمان ایوان پس از سال 716 هجری قمری آغاز شده و به انجام رسیدهاست .البته تاریخ دقیق ساخت مناره به درستی معلوم نیست و احتمالا در آخر عصر صفویهبه ایوان مزبور اضافه شده است .
این بنا طوری بر پا شده که با تکان دادن تکمناره علاوه بر آنکه مناره دیگر نیز می لرزد ، ارتعاش ناشی از تکان آن در کلساختمان بسیار محسوس می شود.چگونگی این حرکت و انتقال به مناره دیگر اگر چه دیدگاهیتعجب بسیاری از مردم و بازدیدکنندگان آنرا برمی انگیخته است ، از دیدگاه صاحبنظرانو آنان که بر اموری چون معماری آگاهند ، چندان شگفت و غیرطبیعی نیست . آنان براینباورند که در تمام بناهایی که چنین شکل و مناره هایی دارند ، حرکت هست و اگر دراینجا بسیار چشمگیر است ، دلیل آن باریکی و سبکی این مناره هاست و گرنه جهانگردان وسیاحان به مناره ها و ساختمانهایی که به همین طریق می لرزیده اند ، در نقاط دیگرجهان نیز اشاره کرده اند
آنچه در واقع موجب حركت است شكل هندسی و خاصیت مكانیكی است كه به طور كلی هر مخروط ناقصی كه ارتفاع بالنسبه كوتاه داشته باشد بر اثر فشارهای متناسب حركت ارتجاعی پیدا می كند و هر قدر بی اتصال تر به جایی باشد حركت آن واضح تر است و بنای منارجنبان همین طور است.
اولاً قریب ۵ متر بیشتر از پشت بام بلند نیست و ثانیاً اطراف آن وصل به عمارتی نیست و چون به وسیله كلاف های چوبی به طاق وصل شده است طاق را هم با زمین آن به حركت درمی آورد. هر مناری با این اسلوب ساخته شود این حركت را دارد. برای مثال در اشترگان خارج اصفهان نیز دو منار هست كه حركت می كند و نیز در دامغان مناری است كه حركت دارد و همچنین دو منار صحن قم اندك حركت محسوسی دارند، لابد اگر در بعضی از جاها حركت واضح نیست به واسطه اتصال نزدیك به صحن عمارت است و اگر خوب دقت كنید در وقت وزیدن باد شدید سایه منارهای مسجد امام اصفهان هم تغییر جای می دهند و معلوم می شود كه منارها لرزش پیدا می كنند.
شیخ كه به امور مهندسی مسلط بود، آب دهی رودخانه زاینده رود را در فصول و زمان های مختلف بررسی كرده و سرانجام با طراحی مادی (جوی)ها با عرض متفاوت، آب رودخانه را به یك نسبت و به تساوی به محلات مختلف اصفهان منتقل كرده است. این تقسیم نامه كه به تومار شیخ بهائی معروف است به اختلافات دیرین روستاییان خاتمه داد.
و از طراحی های دیگر او ساخت عمارت مسجد شاه اصفهان است كه شاخص تعیین كننده اوقات شبانه روز یا ساعت آفتاب از اوست، در مدرسه جنوب غربی مسجد قطعه سنگ ساده ای به شكل شاخص در محل معینی تعبیه شده است كه ظهر واقعی اصفهان را در چهار فصل نشان می دهد.
شیخ بهائی عارف و زاهد، سیاستمدار و عالم موسوی عرب بعد از سیر در تمامی اقطار و امصار عربی و اسلامی و اطلاع و وقوف بر اعمال عرب و فلاسفه آنها خلال سی سال یك صورت واضح و صادقی از معارف عرب در ریاضیات در پایان قرن شانزدهم میلادی را ترسیم كرده است. معروف است كه حصار صحن نجف از طراحی شیخ بهائی است به نحوی قرار داده است كه حجراتی كه در اطراف صحن واقع شده است مقابل با كوكبی است كه آن ستاره موئی علم ریاضی است منزل كند بزودی ترقی از برای او حاصل می شود و دیگر آنكه در هر فصلی از فصول سال چون آفتاب به زیر دیوار برسد اول ظهر است.
آنچه در اینجا از هنر و مهندسی اصفهانی ها گفته شد نمونه كوچك و در واقع مشتی از خروار است و نظایر بی شمار و بی مانندی از این گونه ابداعات در گوشه و كنار مملكت ما فراوان دیده می شود.
حمید شاهین پور، سرپرست كمیته پژوهشی انجمن فناوری های بومی ایران كه به اختلالات اخیر در نوسانات دو منار اصفهان پی برد تصمیم گرفت علت ارتعاشات بنا را با فرمول های دینامیكی پیدا كند.
پژوهش شاهین پور با تمام فرمول های پیچیده و آزمایشگاهی اش تنها در پی رسیدن به این نتیجه است.«هنگامی كه دو نخ مشابه را به طول مساوی و انتهای نخ ها به یك نخ افقی ببندید دو آونگ كاملا مشابه حاصل می شود. اگر یكی از وزنه های به نوسان در آید یكی دیگر از وزنه ها هم شروع به نوسان می كند. اگر یكی از نخها بلندتر شود در صورت نوسان یكی، وزنه دیگر دچار نوسان نمی شود.حال اگر وزن یكی با دیگری متفاوت باشد باز هم نوسان یكی منجر به اختلال در نوسان دیگری می شود. بنابر این می توان ارتعاش یك مناره به مناره های بعدی هم منتقل شود.»
پیش از شاهین پور افرادی دیگری هم درباره منار جنبان كار كرده اند اما تا كنون كسی، كار آزمایشگاهی روی این بنا انجام نداده اند.
در كشورهای عراق و عربستان هم منار جنبان های زیادی وجود دارد.شاهین پور تمام منارجنبان های ساخته شده در دنیا را متعلق به فرهنگ ایرانی اسلامی می داند.
جالب است بدانید منار جنبان های دنیا در یك دوره زمانی سی ساله دوره تیموریان ساخته شده اند.
عضو شوید
عضویت سریع
آمار مطالب
آمار بازدید
